Tijdens de heraanleg van de Wapper hebben archeologen een verborgen ingang ontdekt. Een halve maand na de vondst van honderd jaar oude wijnflessen graven archeologen opnieuw een verrassing op. “Voor de meeste mensen is dit gewoon een open plein, maar ze weten niet wat er onder hun voeten ligt.”
Onder de stad schuilt een vergeten wereld. De historische ruien, een tunnelnetwerk van maar liefst acht kilometer lang, lopen onder de straten van Antwerpen. “De vondst die we hier hebben gedaan, is een toegang tot de ruien. Dit deel werd in 1817 permanent afgesloten”, legt archeoloog Branco uit.
De ruien vormden oorspronkelijk een web van stadsgrachten met verschillende functies. Zo dienden ze voor de verdediging van de stad en voor handel. “De oorsprong van de Wapper gaat terug tot de veertiende eeuw. Hij ontstond als een waterloop die toegang bood tot de binnenstad. Langs die waterweg vond je handel en ambachten terug. Bovendien vervulde hij een belangrijke functie in de aanvoer van zoet water richting de stad”, vertelt Branco.
Aan de open waterloop stond destijds een grote houten waterkraan, ook wel een putgalg genoemd. Brouwers gebruikten die om drinkwater uit de vaart te scheppen. Het omhoogwippen van het water werd toen “wappen” genoemd. Zo kreeg het plein zijn huidige naam.
Geurtje
“Vanaf de zestiende eeuw werden de ruien geleidelijk overkapt om plaats te maken voor bebouwing. Met bakstenen gewelven werden vervolgens huizen gebouwd en straten aangelegd”, verklaart de archeoloog. Lange tijd bleef nog een klein deel van de ruien zichtbaar, maar de angst voor epidemieën en de stank van het rioolwater gaven uiteindelijk de doorslag.
“Die laatste fase in 1817 zorgde ervoor dat de waterweg definitief onder het oppervlak verdween. Toch is die nog steeds aanwezig. Voor de meeste mensen is dit gewoon een open plein, maar onder hun voeten ligt een tunnel van drieënhalve meter diep”, zegt Branco. Vandaag dient die nog altijd als afvoer voor regenwater.
Licht aan het einde van de tunnel
Branco werkt voor het archeologisch bedrijf RAAP. “We worden ingeschakeld door de aannemer zelf, omdat archeologisch onderzoek bij grote werken verplicht is”, legt hij uit. “Archeologie maakt wettelijk deel uit van dergelijke projecten.”
Volgens de archeologen heeft de Wapper nog lang niet al zijn geheimen prijsgegeven. “Interessant is dat we binnenkort nog aan het kruispunt met de Meir moeten werken. Daar stond het eerste gebouw van de Wapper, een stadspaleis uit 1545. We hopen daar nog mooie restanten van terug te vinden.”
